poniedziałek, 17 kwietnia 2017

Suplementacja witamin i mikroelementów dla kobiet ciężarnych i karmiących

Zachowanie prawidłowych funkcji organizmu uzależnione jest od odpowiednich proporcji w podaży składników budulcowych, energetycznych oraz witamin i mikroelementów. Zachwianie równowagi prowadzi do zaburzeń w funkcjonowaniu komórek, tkanek i narządów, a nasilenie zmian może doprowadzić do ogólnego pogorszenia stanu zdrowia organizmu. Szczególnym stanem wzmożonego zapotrzebowania na różne składniki odżywcze są ciąża i laktacja. Zmiany zachodzące w organizmie kobiety ciężarnej spowodowane między innymi wysokimi stężeniami progesteronu polegają na ograniczeniu biodostępności różnych składników diety oraz na zwiększeniu zapotrzebowania ze względu na obecność rozwijającego się płodu.



Prawidłowa podaż potrzebnych makro, mikroelementów i witamin pomaga zapewnić prawidłowe wewnątrzmaciczne wzrastanie płodu i zachowanie zdrowia u matki.Okres połogu i karmienia piersią jest również związany ze zwiększonym zapotrzebowaniem na makro i mikroelementy oraz witaminy. Na niektóre z nich zapotrzebowanie jest największe przed ciążą oraz na jej początku. Ze względu na możliwość występowania wad otwartych ośrodkowego układu nerwowego na skutek niedoboru, kwas foliowy jest pierwiastkiem zalecanym w formie stałej suplementacji do końca II trymestru ciąży. Niedobór kwasu foliowego podczas ciąży może być również przyczyną niedokrwistości megaloblastycznej wynikającej z zaburzonego dojrzewania krwinek czerwonych w szpiku kostnym, zwolnienia procesu syntezy DNA oraz zaburzeń snu i nadpobudliwości. U kobiet ciężarnych dobowe zapotrzebowanie na kwas foliowy jest wyższe niż u kobiet nieciężarnych (0,4 mg). Zapotrzebowanie kobiet karmiących jest jeszcze wyższe. Po około czterech miesiącach braku kwasu foliowego w diecie dochodzi do wyczerpania jego zapasów w organizmie. Zalecenia spożywanie podczas ciąży 0,4 mg kwasu foliowego dziennie. Dawkę kwasu foliowego należy zwiększyć podczas leczenia niedokrwistości megaloblastycznej. Metale przejściowe stanowią nie tylko element centrów enzymatycznych odpowiadający za ich prawidłową aktywność lecz również są jedną z barier chroniących organizm przed wolnymi rodnikami ze względu na łatwość zmieniania stopnia utlenienia i tym samym możliwość neutralizowania i hamowania reakcji wolnorodnikowych, mogących prowadzić do uszkodzenia komórki.


Żelazo

Podczas ciąży bardzo często obserwuje się tzw. fizjologiczną niedokrwistość polegającą na spadku hematokrytu – zmniejszeniu stężenia elementów morfotycznych krwi. Niedobory związane z niedostateczną podażą lub zaburzonym wchłanianiem żelaza powodują niedokrwistość niedobarwliwą. Dzienne zapotrzebowanie na żelazo dla kobiet ciężarnych i karmiących wynosi około 30 mg na dobę. 
Anemia wynikająca z niedoboru żelaza jest przyczyną obniżonej tolerancji na wysiłek fizyczny, uczucia zmęczenia a w ciąży zwiększenia ryzyka porodów przedwczesnych oraz
hipotrofii wewnątrzmacicznej. Niedobór żelaza podczas karmienia piersią może spowodować ograniczenia w rozwoju psychomotorycznym. 
Uzupełnianie niedoboru żelaza w organizmie uzależnione jest od ilości białek nośnikowych, a nie od maksymalizacji jednorazowej dawki żelaza; stąd zaleca się suplementację niskimi dawkami, ale w sposób długotrwały. Dzieci matek z niedokrwistością mają również zwiększoną skłonność do anemii. Stosowanie wysokich dawek żelaza w preparatach multiwitaminowych z mikroelementami wpływa na gorsze wchłanianie żelaza, co daje odwrotny efekt od zamierzonego.

Miedź

Miedź wpływa na czas przeżycia krwinek czerwonych oraz na transport żelaza do tkanek docelowych, bierze udział w procesach syntezy kolagenu i elastyny. Niedobór powoduje niedokrwistość oraz skrócenie czasu przeżycia erytrocytów.

Cynk

Cynk jest zawarty w mięśniach szkieletowych, kościach, skórze, włosach i paznokciach, na jego wchłanianie w jelicie cienkim ma wpływ zawartość białka w diecie oraz miedzi, żelaza, wapnia, których nadmiar je hamuje. Cynk wpływa na podniesienie odporności na zakażenia stymulując układ odpornościowy przez pobudzanie komórek NK i limfocytów T oraz na hamowanie uwalniania histaminy z komórek tucznych. Stymuluje produkcję interferonu, pobudza syntezę białek oraz działanie hormonów sterydowych, uwalnianie interleukin - 1, 6, TNF-alfa. Prawidłowe stężenie cynku w organizmie wpływa na poprawę metabolizmu witaminy A, a tym samym ma wpływ na jakość widzenia. Wchodzi w skład ponad 200 enzymów i dzięki temu bierze udział w przemianach
białek, tłuszczów i węglowodanów oraz przemianach energetycznych. Niedobory cynku podczas ciąży objawiają się zaburzeniami w rozwoju i funkcjonowaniu układu nerwowego u płodu.
Wysokie stężenie cynku w surowicy obniża wchłanianie żelaza i miedzi.

Magnez

Magnez wpływa na przewodnictwo nerwowo-mięśniowe podwyższając próg pobudliwości, przez co obniża kurczliwość mięśni, również gładkich znajdujących się w naczyniach. Powoduje spadek ryzyka restrykcji naczyń i wystąpienia nadciśnienia oraz ma wpływ na zachowanie homeostazy mineralnej organizmu zwiększając gęstość mineralną kości. Niedobór magnezu może powodować bolesne skurcze mięśni poprzecznie prążkowanych, wpływać na wzrost przepuszczalności błon komórkowych, dając wzrost stężenia sodu i wapnia, a spadek potasu wewnątrz komórki. Powoduje to
zaburzenia przewodnictwa nerwowo-mięśniowego i zwiększa kurczliwość włókien mięśni prążkowanych i gładkich oraz wzrost ryzyka wystąpienia nadciśnienia.

Selen

Selen należy do pierwiastków o działaniu antyoksydacyjnym, wpływa na metabolizm hormonów tarczycy oraz odporność, stymulując syntezę przeciwciał, zwiększając produkcję limfocytów T i B oraz aktywność fagocytarną leukocytów i produkcję interferonu. Ogranicza wchłanianie metali ciężkich z przewodu pokarmowego. Witaminy A, E i C, ułatwiają wchłanianie selenu. Selen charakteryzuje się wąskim marginesem bezpieczeństwa między stanem prawidłowym a działaniem
toksycznym.

Mangan

Mangan jest kofaktorem wielu enzymów biorących udział w syntezie białek, kwasów nukleinowych, glikokortykosterydów, w metabolizmie cukrów, tłuszczy, cholesterolu i hormonów płciowych, w procesach krzepnięcia krwi oraz działania układu nerwowego. Wpływa na aktywację enzymów koniecznych do prawidłowego działania biotyny, witaminy B1 i witaminy C. Jest niezbędnym składnikiem do utrzymania prawidłowej struktury kości i odgrywa ważną rolę w produkcji tyroksyny.

Jod

Niedobór jodu w diecie powoduje powstanie wola tarczycowego oraz wzrost ryzyka niedorozwoju umysłowego u dzieci. Zapotrzebowanie na jod wzrasta podczas ciąży głównie w pierwszym jej trymestrze wynosząc około 200 mikrogramów na dobę. Jod zostaje również uwalniany z organizmu kobiety karmiącej piersią do mleka. Potwierdzono, że znaczny niedobór jodu w diecie kobiety ciężarnej może prowadzić nawet do poronień oraz do wzrostu ryzyka uszkodzenia OUN.
Niedobór jodu jest przyczyną zaburzeń mielinizacji włókien nerwowych, uszkodzenia mózgu płodu oraz głuchoty u dzieci. Niedoczynność tarczycy matki spowodowana niedoborem jodu powoduje większą częstość poronień, porodów przedwczesnych, wyższą umieralnością okołoporodową noworodków oraz niedoczynność tarczycy u płodu.

Wapń

Wapń jest pierwiastkiem wchodzącym w skład szkieletu kostnego. Zapotrzebowanie dzienne dorosłego człowieka to około 1-1,2 grama na dobę i wzrasta u kobiet ciężarnych w II i III trymestrze ciąży oraz w okresie laktacji. Niedobór wapnia powoduje osteopenię. Na wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego ma wpływ obecność witaminy D, laktozy, kwasów organicznych i oligosacharydów nie podlegających trawieniu. Obecność szczawianów i fitynianów w diecie ogranicza wchłanianie wapnia. Prawidłowa jego podaż obniża stężenie ołowiu w surowicy krwi matki, zmniejszając ryzyko jego negatywnego wpływu na płód. Nadmierną utratę wapnia z organizmu wiąże się z dietą o dużej zawartości białka zwierzęcego, soli kuchennej oraz z nadużywaniem kawy. Zachowanie prawidłowych proporcji między stężeniem wapnia i fosforu zabezpiecza przed resorpcją tkanki kostnej. Połączenie suplementacji wapniem z podażą witaminy D poprawia jego biodostępność. Dzienne zapotrzebowanie na wapń dla kobiet ciężarnych i karmiących to około 1200 mg. Ryzyko niedoboru w organizmie jest większe u osób nie przebywających na słońcu, u wieloródek i kobiet karmiących piersią.

Kwas foliowy

Szczególną uwagę przywiązuje się do suplementacji kwasem foliowym, zarówno w okresie prekoncepcyjnym, jak i w pierwszym i drugim trymestrze ciąży. Zalecana dawka dobowa kwasu foliowego stosowanego w celu prewencji rozwoju wad otwartych ośrodkowego układu nerwowego wynosi 40mg na dobę. W przypadku istnienia bloku enzymatycznego, polegającego na obniżonej aktywność reduktazy metylenotetrahydrofolianowej [MTHFR], który z różnym nasileniem występuje u około 50% kobiet [z czego 40% kobiet przyswaja o około 30% mniej kwasu foliowego, a 10% aż o 70% mniej], zastosowanie kwasu foliowego w wymienionej dawce może być nieskuteczne w profilaktyce wad OUN. Dla osób z tym blokiem wskazane jest uzupełnianie suplementacji również za pomocą aktywnych folianów, choć brak jest opracowań dotyczących całkowitego zastępowania kwasu foliowego metafoliną w prewencji wad otwartych ośrodkowego układu nerwowego. Podawanie kwasu foliowego oraz jego formy czynnej zalecane jest kobietom planującym ciążę przez czas co najmniej 6 tygodni ją poprzedzających oraz do końca drugiego trymestru ciąży. Zespół Ekspertów ds. Pierwotnej Profilaktyki Wady Cewy Nerwowej w 1997 r. zaleca podczas ciąży dostarczenie 0,4 mg kwasu foliowego dziennie. Zapotrzebowanie kobiet karmiących na kwas foliowy jest wyższe. Po upływie czterech miesięcy deficytu kwasu foliowego w diecie obserwuje się wyczerpanie jego zapasów w organizmie. Dawkę kwasu foliowego należy również zwiększyć u kobiet z BMI>30 oraz podczas leczenia niedokrwistości megaloblastycznej oraz u kobiet z hiperhomocysteinemią. 

Kwasy omega-3 

Kwasy omega-3, czyli wielonienasycone kwasy tłuszczowe, hamując powstawanie zmian zapalnych w blaszkach miażdżycowych wpływają ochronnie na układ naczyniowy. Powodują również obniżenie stężenia frakcji LDL lipidów i trójglicerydów stanowiących główną przyczynę zmian miażdżycowych. Wielonienasycone kwasy tłuszczowe stanowią obronę przed procesami utleniania tkankowego, stanowią również substrat do produkcji prostaglandyn, prekursorów mediatorów odpowiedzi immunologicznej, aktywatorów agregacji płytek i substancji naczynioaktywnych. Głównym źródłem kwasów omega-3 są tłuste ryby morskie, skorupiaki i algi morskie. Podczas ciąży zapotrzebowanie na nie wzrasta, szczególnie w trzecim trymestrze, co wiąże się z szybkim wzrostem masy tkanki nerwowej ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Wyrównywanie niedoborów kwasów omega-3 poprawia rozwój OUN u płodu, zmniejsza ryzyko wystąpienia porodu przedwczesnego, poprawia rozwój umysłowy dzieci oraz rozwój funkcji motorycznych i poznawczych, zmniejsza ryzyko wystąpienia cukrzycy typu I, choroby nadciśnieniowej w wieku dorosłym, depresji poporodowej, alergii, poprawia wewnątrzmaciczne odżywienie płodów oraz ostrość wzroku u dzieci. Okres laktacji obniża zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych w pokarmie matki, co świadczy o wyczerpaniu ich rezerw w organizmie. Dobowe zapotrzebowanie na nienasycone kwasy tłuszczowe u kobiet ciężarnych i karmiących wynosi około 200-300mg DHA.

Witamina A 

Witamina A, wchodząc w skład siatkówki oka, ma wpływ na jakość widzenia. Przez syntezę kolagenu typu IV wpływa na rozwój kości, zębów i paznokci. Ma również działanie antyoksydacyjne. Dzienne zapotrzebowanie organizmu wynosi około 1mg. Niedobory witaminy A  występują jedynie endemicznie, a jej przedawkowanie może wywołać wady twarzoczaszki, wodogłowie, małogłowie oraz wady układu krążenia. Stosowanie w suplementacji prekursora witaminy A, beta-karotenu o mniejszej aktywności biologicznej, jest bezpieczniejsze dla kobiety ciężarnej, gdyż jego absorpcja w jelitach obniża się w przypadku braku zapotrzebowania organizmu. 

Witaminy z grupy B

Witaminy z grupy B (B1, B2, B6, B12) biorą udział w reakcjach metabolicznych węglowodanów, białek i tłuszczów. Niedobór wpływa niekorzystnie na czynność układów krążenia oraz nerwowego. Niedobór witaminy B12 może powodować niedokrwistość a witaminy B6 może spowodować zaburzenia w OUN (zespół Wernickiego).

Witamina C

Witamina C to silny antyoksydant działający w środowisku hydrofilnym wpływający na syntezę kolagenu, podnoszący odporność organizmu, skracając również czas trwania infekcji. Uszczelnia śródbłonki naczyń zmniejszając ryzyko krwawień oraz bierze udział w metabolizmie tyrozyny, syntezie kortykosterydów, jest aktywatorem przemian białkowych i węglowodanowych, jest niezbędna do prawidłowej syntezy hemoglobiny. Wspomaga wchłanianie żelaza, działanie cytostatyków oraz leków przeciwzakrzepowych z grupy pochodnych kumaryny. Aktywuje procesy odpornościowe i gojenie się ran.


Witamina D3

Witamina D3 Około 80-100% dobowego zapotrzebowania na witaminę D3 pochodzi z biosyntezy w skórze, w niewielkim stopniu z pokarmu. Jej niedobór jest często spotykany ze względu na zbyt małą ekspozycję organizmu na światło słoneczne [od października do marca], zachmurzenie i zanieczyszczenia powietrza, stosowanie kremów z filtrem, pigmentację skóry i jej starzenie. Niedobór witaminy D3 powoduje zaburzenia gospodarki mineralnej- wapniowej i fosforowej prowadząc do osteopenii i osteoporozy. Na utratę wapnia z kości szczególnie narażone są kobiety ciężarne i karmiące. W warunkach hipokalcemii w jelitach dochodzi do zwiększenia wchłaniania wapnia, a w nerkach do wzrostu jego reabsorbcji. Innym zakresem działania witaminy D w ustroju jest wpływanie na procesy transkrypcji w ponad 200 genach. Ma ona działanie antyproliferacyjne, co obniża ryzyko zachorowania na niektóre nowotwory (jelito grube, sutek). Witamina D działa również immunomodulująco – przez aktywację genów kodujących peptydy przeciwbakteryjne oraz przeciwzapalnie – hamując produkcję cytokin. Potwierdzono także, iż suplementacja witaminą D3 obniża ryzyko wystąpienia waginozy bakteryjnej, korelującej z niektórymi powikłaniami cią- ży. Dzienna dawka zalecana u kobiet ciężarnych i karmiących z niedoborem witaminy D3 w diecie lub z ograniczoną syntezą przez skórę wynosi 800-1000µg na dobę

Witamina E

Witamina E jest najsilniejszym antyoksydantem działającym w środowisku hydrofobowym. Niedobory witaminy E występują w ograniczonym stopniu u pacjentów z żołądkowo-jelitowymi
zaburzeniami procesów trawienia i wchłaniania oraz u wcześniaków.
Obecność witaminy E przeciwdziała utlenianiu DHA chroniąc wiązania podwójne przed nasycaniem. Jednakże stosowanie przez okres co najmniej roku witaminy E w ilościach równych lub przewyższających 400 j.m./dobę tj. 270mg równoważnika α-tokoferolu) wywiera niekorzystny efekt zdrowotny. Nadmiar antyoksydantów może spowodować ich działanie prooksydacyjne.


Witamina PP

Nikotynamid (witamina PP) ma działanie antyoksydacyjne, wpływa na metabolizm mięśni i układu nerwowego. Pobudza wydzielanie soku żołądkowego oraz wzmaga perystaltykę jelit, po podaniu pozajelitowym powoduje obniżenie ciśnienia krwi. Niedobór powoduje zaburzenia oddychania tkankowego oraz zmiany skórne.

Biotyna

Biotyna stanowi koenzym karboksylazy, która jest niezbędna w metabolizmie węglowodanów, białek i tłuszczów.


Zrównoważona suplementacja witaminami i mikroelementami zwiększa szanse na prawidłowy przebieg  ciąży i rozwój płodu i niemowlęcia. Wśród przeciwwskazań do stosowania suplementacji
witaminowej podczas ciąży i laktacji należy hiperwitaminoza A i D, zatrzymanie elektrolitów, niewydolność nerek, zaburzenia metabolizmu żelaza oraz hiperkalcemia i hipernatremia.
Zgodnie z zaleceniami Unii Europejskiej każdy aktywny składnik wchodzący w skład określonego preparatu powinien wywoływać spodziewany efekt, zalecane jest stosowanie dawek wyższych od najniższych zapobiegawczych oraz najniższych dawek terapeutycznych. Dawki witamin i mikroelementów dostosowane powinny być do normalnej diety, która również dostarcza pewnych
dawek witamin i mikroelementów aby nie doszło do przekroczenia dawek bezpiecznych.

Brak komentarzy

Prześlij komentarz

Tu mnie znajdziesz

mytastepl.com FlyB - Kulinaria Znajdź przepis kulinarny - Katalog Smaków Mikser Kulinarny - przepisy kulinarne i wyszukiwarka przepisów Przepisy Kulinarne z najlepszych kulinarnych blogów
TOP